Als ik langs een speeltuin loop en kijk naar de overgave van spelende kinderen, bekruipt weemoed me. Eerst de glimlach die het me ontlokt. Waarop ik me meteen een voorstelling maak van de angsten en verwachtingen die in die lijfjes huizen. En besef hoe het allemaal nog open ligt. Dat het verhaal nog zoveel kanten op kan. De ontroering die ik voel als ik me bedenk dat ze aan het begin staan van alles. Nog zo losgezongen zijn van ervaringen.

Herinner je de tijd dat je tiener was, een jonge twintiger, toen alles mogelijk leek? Dat een ontmoeting een geheel eigen verhaal zou kunnen gaan leiden? De opwinding van het niet weten wat er ging gebeuren met de volle overtuiging dat die dag alle kanten op kon. Dat tomeloze verlangen naar eerste, nieuwe, waarachtige ervaringen. Hoe dat je vleugels gaf en alles omlijste met een sprankelend licht. Dat alles opzuigende van onbevangen zijn.

Dat gevoel kan ik zo missen. En als ik in die weemoed beland, mis ik de overtuiging dat de relativering en mildheid die ouder worden meebrengt ook winst is. De opvattingen die ergens een midden hebben gevonden. Omdat je inmiddels wel weet dat alles twee kanten heeft. Of meer dan twee. Tot vervelends toe komt die nuance. Dan kan ik blij zijn dat ik ook boos blijf om dezelfde dingen als waar ik me eerder kwaad om maakte. Dat dat niet verandert.

Ik merk dat ouder worden ook betekent dat ervaringen alvast beginnen te rollen naar een vakje in mijn brein. Dat het begin van een gebeurtenis vasthaakt aan een eerder moment met al de gevoelens en ideeën die je er toen bij had. Dat je aan het vergeten bent hoe het is om iets met nieuwe ogen te zien. Omdat het op iets lijkt wat je al kent. Erger nog: dat juist de herhaling tot tevredenheid stemt. En je moet bekennen dat het bekende je als een warm dekentje geborgenheid biedt. Voor je het weet trekt gezapigheid je in te comfortabel denken. En als je eenmaal op die plek bent beland, wacht de verveling je op.

Is dat de reden dat mensen zich willen verliezen in extreme ervaringen? In een of andere verslaving? Een nieuwe liefde? Of dat anderen het juist zoeken in de soberheid? In het kleine, in het naar binnen gaan, naar het hier en nu, naar al die dingen? Zoom je uit of zoom je in?

Uiteindelijk moet je jezelf nog weten te verrassen, denk ik. Maar hoe doe je dat dan? Als mij die weemoed bekruipt – ik moet bekennen dat me dat vaak gebeurt: zou dit nu de midlife crisis zijn?- voel ik me bevoorrecht dat ik in elk geval houd van dingen maken. Dat er op die plek nog steeds iets nieuws gebeurt. Een idee hebben, een gedachte, een beeld en daarop voort. Kennelijk is dat hetgeen me drijft en me op de been houdt. Je zult maar zonder komen te zitten.

Mijn eerste vriendje was een dichter. Zijn dag begon met de gang naar de supermarkt om zes halve liters te kopen. Elke dag sjokte hij de trap op met in elke hand een plastic tas met het allergoedkoopste bier dat hij kon vinden, want drinken was voor hem vooral een praktische aangelegenheid. Met een pils in het bereik, vleide hij zich neder en begon hij in sierlijk handschrift met waartoe hij op aarde was. Dichten, op rijm.

In gesprekken en zijn gedichten haalde de dichter graag de grote zaken des levens aan. Veruit favoriet was de dood en alles wat daar bij komt kijken. Op de tweede plaats kwam verraad, op de voet gevolgd door liefde. De jongeman was nog lang geen dertig maar al wel een echte kunstenaar, dat moge duidelijk zijn. Hij was een vertegenwoordiger in ware gevoelens, daar had hij er veel van, zoveel dat er dagelijks een meter bier aan te pas moesten komen om al dat grote voelen tot normale proporties terug te brengen. Het was een secure aangelegenheid om voor zijn dichtkunst de juiste staat van zijn te bereiken. Zo at hij overdag liever niet, dat zou afbreuk doen aan zijn roes. Zijn eerste maaltijd van de dag was dan ook meteen zijn laatste. Die nuttigde hij vlak voor het slapen gaan, als de dag toch geen geniale invallen meer zou brengen.

Geen idee wat ik in hem zag. Als excuus kan ik opvoeren dat ik jong was en dat er in mij een romantische ziel huist. Luchtig was ons samenzijn geenszins. De dichter hield van drama. En dus ook van ruzie. Dat bracht elke dag de nodige reuring. De hele affaire duurde hooguit twaalf maanden, maar leek jaren in beslag te nemen. Een einde maken aan deze verbintenis was lastig omdat hij met grote (en heel veel) woorden dreigde zich van het leven te beroven als ik daar onverhoopt toe zou besluiten. Ergens was ik gevleid dat hij kennelijk zoveel van me hield. (Op de zaken vooruitlopend: toen ik dan toch maar dit risico had genomen, trok hij met een net zo’n groot gevoelen drie weken later bij een kennis in)

Op een zondag bezocht ik hem in een klein Twents stadje, waar hij op het huis van zijn moeder paste. Ik was dat weekend op bezoek geweest bij mijn ouders daar niet ver vandaan. Mijn moeder had me voor op mijn Arnhemse studentenkamer twee hoofdkussens meegeven. De moeder van de dichter had een luxe badkamer dus de dichter en ik gingen in bad. Het duurde niet lang voor er heibel ontstond. Ik werd het zat, stapte uit het water, kleedde me aan en vertrok richting station met de zware weekendtas en twee hoofdkussens. De dichter stapte ook uit bad en liep mij achterna, poedeltje naakt. Ik duwde hem de twee donzen hoofdkussens in de handen. En zo dwaalden we door de verlaten straten van een stadje in zondagse rust. De dichter belde ergens aan om de weg naar het station te vragen. Ik zag hem staan, in zijn kleine billen, geflankeerd door twee grote kussens. De bewoner deed gauw de deur weer dicht. Niet veel later kwam een politieauto rustig naast ons rijden. Of we even mee wilden komen. We werden apart ondervraagd op het bureau. Daarna brachten de agenten van dienst het jeugdige stel weer terug naar het ouderlijk huis van de dichter. Het water in het bad was inmiddels afgekoeld.

Als je gaat verhuizen, ga je eerst door je spullen heen. Wat kan er mee, wat blijft achter of krijgt een nieuw adres? Sommige spullen gaan in de doos en komen daar eigenlijk niet meer uit. Je wilde ze meenemen want je dacht nog dat ze bij je horen maar dat blijkt niet zo te zijn. Helaas weet je dat pas nadat je de doos de trap af en twee trappen opgesjouwd hebt.

Veel van mijn spullen gaan al een tijdje mee. Zo staat de bank waarop ik zit op een familieportret in zwart-wit. Op die foto zie ik mezelf zitten op schoot bij mijn oudste broer. Hij – een jochie nog – kijkt ernstig op de foto. Ongemakkelijk houdt hij mijn babylijfje vast, dat waarschijnlijk net daarvoor in zijn armen geduwd is. De bank stond lange tijd in de nette achterkamer – dat wil zeggen de kamer waar ook Sinterklaas mocht plaatsnemen en waar in de jaren ’70 de fuiven van mijn ouders plaatsvonden. De bank ging – in een ander stofje – nog met een verhuizing van het gezin mee en bij de volgende – zo’n vijfentwintig jaar geleden- kwam de bank bij mij terecht, ik had inmiddels zelf een woning waar plek was voor zo’n serieus meubelstuk. Intussen heeft ook mijn kind onder een dekentje zijn kinderziektes erop uitgezweet, hebben er de nodige amoureuze verwikkelingen op afgespeeld en bleek het voor kat 1, 2 en 3 een krabplek. Niettemin houdt de bank stand, met de hulp van meerdere metamorfoses in kekke bekleding.

Sinds een paar jaar hangt achter de bank een borduurwerk van mijn oma. Het doek is een meter breed, ze moet er echt uren werk in hebben zitten. Ik kreeg het kunstige stuk omdat ze het maakte naar aanleiding van mijn /onze geboorte. De ontelbare steekjes stellen samen een kermis voor. Dat ze het beeld van botsauto’s, een draaimolen en een oliebollenkraam vond passen bij het uitgedijde gezin van haar dochter, vind ik getuigen van humor en een voorzienige blik. Mijn oma stierf toen ik nog een kind was. Elke keer als ik het borduurwerk zie, denk ik aan haar.

Onder het borduurwerk staat een lange, lage kast. Ook dit vintage ‘item’ stond eerder in mijn ouderlijk huis, achter de bank. Stond het eerst in de sjieke kamer, na een verhuizing kwam het terecht op de overloop, de ruimte waar mijn moeder de was streek en vouwde. Dekbedhoezen werden opgeborgen op de plek waar voorheen mooi glaswerk stond. Nu is het fineer op de bovenkant beschadigd door het nog vochtige wasgoed dat wachtte op een strijkbout en komt er elke keer een zoete geur van net gewassen goed vrij op het moment dat ik een klemmend kastdeurtje met enige moeite opentrek.

Ik heb ook zelf spullen op de kop getikt – ook nieuwe – en veel gemaakt. Een deel hiervan zal voor mijn zoon een tastbare herinnering worden aan mijn bestaan. Welke hiervan voor hem van betekenis zullen zijn is nog ongewis.

Kortom, sommige spullen zijn kompanen geworden. Al wil ik soms wel eens een andere bank. Dat is het nadeel van al die giften en vondsten. De spullen verplichten ook. Ze kunnen niet naar de kringloop. Een weggooiactie zou voelen als een gebrek aan loyaliteit. Dus het blijft bij me, tot de dood ons scheidt. Of een brand. Of een tiny house.

Er was eens een tijd dat er een sterk geslacht was, waarin het vrouwelijke en het mannelijke met elkaar verenigd was. Met vier armen en vier benen en twee geslachten waren deze mensen onverwoestbaar. Oppergod Zeus wilde onverslaanbaar blijven dus maakte hij resoluut een einde aan dit overwinnaarsvolk. Hij sneed de mensen doormidden en zo kregen we de twee geslachten, de vrouwen en mannen, die eeuwig op zoek zijn naar hun wederhelft. Om samen weer heel te worden. Deze zoektocht is een bekende drijfveer en inspiratiebron voor velen.

Maar waar moet je zoeken? Wie is die wederhelft dan? Is het die ander die hetzelfde is als jij en die je zonder woorden kan lezen? Of is het die ander die yin is waar jij yang bent, het zout is waar jij de peper bent? Hoeveel wederhelften heb je eigenlijk? Is het er maar één? Is het de persoon met wie je vrijt of zit je wederhelft in alle relaties die je hebt – in liefde en in vriendschap?

Welke rol speelt taal in het vinden van die helft? Ken je het gevoel dat je die ander zo goed begrijpt tot je er achter komt dat datzelfde woord bij hem of haar iets compleet anders betekent dan bij jou? Blijk je het lang over iets totaal anders te hebben gehad. Weg symbiose. Vaak bepaalt de context -je bui, je persoonlijke geschiedenis, de mensen met wie je je omringt- , wat het woord voor jou betekent en niet het woordenboek.

Vind je dan je wederhelft in de mensen die dezelfde waarden nastreven? Ik kan vriendschap voelen voor mensen waar ik veel in herken maar die nog meer van me verschillen. Zelfs in de waarden die we hebben. Een voorbeeld: een vriendin blijkt a. koningsgezind en heeft b. religieuze gevoelens. Daar heb ik weinig mee. Het gen ‘geloven in god’ is bij mij gemuteerd en het idee dat mensen door geboorte een levenslange positie verwerven vind ik volkomen absurd. Ach, geen punt. Ik waardeer het wel dat ze me laat zien dat er niet slechts één waarheid bestaat. Al zijn er ook grenzen aan welke andere waarheid je aankunt.

Misschien willen we vooral naar een wederhelft blijven verlangen. Streven we naar eenheid opdat er altijd wat te vinden blijft. Zo blijven we anderen nodig hebben om zelf te kunnen groeien. Onbedoeld wellicht, had die oude Zeus het niet eens zo slecht bedacht.

Dit beeld van Zeus staat bij Versailles